Thành Đồ Bàn [HOÀNG ĐẾ] – Di tích có niên đại hơn 1000 năm

Thành Đồ Bàn, hay còn được gọi là Thành Hoàng Đế, là dấu tích còn lại của 500 năm lịch sử đầy biến động từ thời Vương quốc Chăm Pa. Nơi này tựa như một cuốn biên niên sử bằng đá, nơi lưu giữ những chương hào hùng, mời gọi du khách ghé thăm để tận mắt chiêm ngưỡng các cổ vật cùng những công trình kiến trúc quy mô.

Từng là kinh đô của hai triều đại cách nhau hơn ba thế kỷ, Thành Đồ Bàn trở thành điểm dừng chân thú vị tại Quy Nhơn, phản ánh rõ nét quá trình mở mang bờ cõi về phương Nam của người Việt. Nằm tại xã Nhơn Hậu, phường Đập Đá, thị xã An Nhơn, Bình Định, đây là di tích lịch sử mà bạn khó lòng bỏ qua khi đặt chân đến vùng đất võ. Hãy cùng Touring.vn khám phá kỹ hơn về địa danh đặc biệt này nhé!

Di tích lịch sử Thành Dồ Bàn – Bình Định

1. Lịch sử Thành Đồ Bàn – Thành Hoàng Đế

Nằm lặng lẽ giữa dòng chảy thời gian, Thành Đồ Bàn từng là kinh đô rực rỡ của vương quốc Chăm Pa. Được xây dựng từ năm 982 dưới thời vua Yangpuku Vijaya, nơi đây lưu giữ những dấu ấn thăng trầm của một nền văn minh cổ đại.

Đến thế kỷ 15, khi Chăm Pa sáp nhập vào lãnh thổ Đại Việt, Đồ Bàn không còn giữ vai trò kinh đô. Phải đến năm 1778, vùng đất này mới tìm lại được hào quang khi Nguyễn Nhạc lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Thái Đức và chọn nơi đây làm kinh đô đầu tiên của triều đại Tây Sơn.

Tuy nhiên, chiến thắng của nhà Nguyễn vào năm 1802 đã đặt dấu chấm hết cho triều đại Tây Sơn. Thành Đồ Bàn chịu cảnh bi kịch khi bị phá hủy gần như hoàn toàn; vật liệu từ các công trình kiến trúc tráng lệ xưa kia bị tháo dỡ để xây dựng tòa thành mới. Giờ đây, di sản còn sót lại chỉ là lăng mộ thờ Võ Tánh và Ngô Tùng Châu – hai vị tướng đã hy sinh trong trận chiến bảo vệ thành.

Ngày nay, ghé thăm di tích này, du khách khó lòng tìm thấy sự uy nghiêm của một cố đô xưa. Thay vào đó là bầu không khí tĩnh lặng, cô tịch bao trùm lấy những ngôi mộ cổ, như đang kể lại câu chuyện về một quá khứ đầy biến động.

Thành Hoàng Đế di tích lịch sử đã 1000 năm

2. Kiến trúc Thành Hoàng Đế Bình Định

Thành Đồ Bàn đã đi qua bao biến động lịch sử. Những viên gạch, bức tường ở đây đều nhuốm màu thời gian, mang vẻ đẹp cổ kính và rêu phong rất riêng. Cấu trúc thành được chia làm ba lớp chính: Ngoại thành, Nội thành và Tử Cấm Thành, mỗi khu vực lại đảm nhận một vai trò khác nhau. Ngoại thành là lớp bảo vệ ngoài cùng với chu vi lớn, trong khi Nội thành nằm lệch về phía tây nam, là nơi sinh sống của tầng lớp quý tộc. Cuối cùng, Tử Cấm Thành là không gian riêng tư, linh thiêng nhất dành cho hoàng gia.

• Ngoại thành: Với chu vi lên tới 7.400m, khu vực này bao bọc diện tích khoảng 3,3km2. Bốn mặt thành xoay theo bốn hướng chính, mở ra năm cửa thành với những tên gọi riêng biệt: Cổng Nam (Cổng Trước), Cổng Tân Khai, Cổng Đông (Cổng Ta), Cổng Tây (Cổng Hữu) và Cổng Bắc (Cổng Hậu).
• Nội thành: Dựa vào những gì còn sót lại, có thể thấy thành được xây dựng chủ yếu từ đá ong và đất, có ba cổng chính hướng về phía nam, đông và tây. Từng là trung tâm quyền lực một thời, nay nơi này chỉ còn lại những tàn tích gợi nhắc về một thời kỳ huy hoàng đã qua.
• Tử Cấm Thành: Cổng chính của khu vực này quay về hướng nam, được gọi là Nam Lâu. Bức tường bao quanh dày 1,5m, kết hợp giữa đất và đá ong, tạo nên một lớp bảo vệ kiên cố. Điểm nhấn tại đây là 3 bức tượng sư tử đá có từ thế kỷ 12 với những nét chạm khắc tinh xảo. Từ vị trí này, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn Tháp Cánh Tiên – một công trình kiến trúc Chăm cổ cao khoảng 20m nằm cách đó không xa.

Toàn cảnh thành Đồ Bàn – An Nhơn – Bình Định

3. Những di tích còn lại của Thành Cổ Đồ Bàn

Hiện nay, khuôn viên Thành Đồ Bàn và Hoàng thành là nơi giao thoa giữa kiến trúc, hiện vật của ba triều đại Chămpa, Tây Sơn và Nguyễn. Sự đan xen này tạo nên nét chấm phá độc đáo, thu hút không ít du khách ghé thăm để tìm hiểu về lịch sử.

Những cái tên như Ao Liệt, Bàu Vẽ hay Bàu Nóc không chỉ là địa danh, mà còn ẩn chứa nhiều câu chuyện thú vị, làm tăng thêm vẻ hoang sơ cho thành cổ. Bên cạnh đó là khu lăng mộ thờ song trung Võ Tánh và Ngô Tùng Châu, nơi vẫn giữ được sự tĩnh lặng vốn có.

Tại Tử Cấm Thành, năm con Nghê đá cùng hai bức tượng voi vẫn lặng lẽ canh gác. Tượng voi cái mang những đường nét chạm khắc đậm chất Chămpa, toát lên vẻ uy nghiêm nhưng vẫn rất thanh thoát. Đối lập là tượng voi đực với dáng vẻ oai vệ, như đang bảo vệ vùng đất này qua bao thăng trầm.

Tháp Cánh Tiên, hay còn gọi là Tháp Đồng hoặc Tháp Con Gái, là một kiệt tác kiến trúc Chămpa còn khá nguyên vẹn. Ngôi tháp đứng sừng sững giữa đất trời, đầy kiêu hãnh. Năm 1982, nơi đây được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật Chăm, minh chứng cho sức sống bền bỉ của một nền văn hóa rực rỡ. Ngoài ra, bạn cũng đừng quên ghé thăm các đền thờ từ thời Tây Sơn Tam Kiệt.

Với nhưng đền thờ từ thời Tây Sơn Tam Kiệt

4. Lịch trình khám phá Thành Đồ Bàn – Bình Định

Bình Định không chỉ có thành Đồ Bàn hùng vĩ mà còn sở hữu nhiều địa điểm du lịch hấp dẫn khác. Dưới đây là một vài gợi ý cho hành trình của bạn:

• Chùa Thiên Hưng: Nằm giữa khung cảnh thiên nhiên thơ mộng mang đậm nét Á Đông, kết hợp cùng hàng cây xanh và hồ nước trong vắt, sẽ mang lại cho bạn cảm giác thực sự thư thái.
• Tháp Bánh Ít: Ngôi tháp cổ tọa lạc trên đồi cao là một kiệt tác kiến trúc của người Chăm. Những nét chạm khắc công phu trên tháp thể hiện tài năng của nghệ nhân xưa, luôn là điểm dừng chân yêu thích của du khách.
• Chùa Thập Tháp: Được xây dựng từ gạch đá của 10 ngôi chùa, tháp cổ, nơi đây lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử quan trọng. Là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, chùa Thập Tháp nổi tiếng với kho tàng 2.000 bản khắc gỗ quý hiếm.

Hình ảnh Tháp Cánh Tiên – Thành Đồ Bàn

5. Phương tiện từ Quy Nhơn di chuyển đi tham quan Thành Đồ Bàn

Quy Nhơn và Bình Định có rất nhiều di tích lịch sử đang chờ bạn khám phá. Nếu bạn là người thích du lịch tự túc, Touring.vn gợi ý một số phương thức di chuyển linh hoạt sau:

• Thuê xe tại Quy Nhơn: Nếu muốn tự do tham quan các điểm như Tháp Bánh Ít, Thành Đồ Bàn hay Tháp Dương Long, bạn có thể chọn thuê xe tự lái hoặc có tài xế. Tùy vào số lượng người, bạn có thể chọn từ xe 4 chỗ nhỏ gọn đến xe 45 chỗ rộng rãi.

• Dịch vụ taxi: Các hãng taxi tại Quy Nhơn cùng dịch vụ gọi xe trực tuyến luôn sẵn sàng đưa bạn đến mọi điểm tham quan một cách tiện lợi.
• Thuê xe máy: Dành cho những ai thích trải nghiệm “phượt”. Bạn có thể tự mình lướt trên những con phố ven biển, chủ động dừng lại bất cứ đâu để ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ.

Lời kết: Thành Đồ Bàn là biểu tượng đáng tự hào của Bình Định, một kho tàng lịch sử vô giá. Với kiến trúc độc đáo và những câu chuyện hào hùng, nơi đây là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hóa vùng đất võ.

Có thể bạn sẽ quan tâm:

• Tháp Dương Long – Chinh phục vẻ đẹp có một không hai
• Hồ Núi Một tránh xa khói bụi thành phố
• Khu du lịch sinh thái Hầm Hô – Thiên đường sống ảo mới